Sağlıklı Bireyler Probiyotik Kullanmalı Mı?

Probiyotik kelimesini her geçen gün daha sık duyuyoruz Probiyotikler, günümüzde birçok sağlık sorununda, özellikle sindirim sistemi ve immün sistem (bağışıklık sistemi) rahatsızlıkları yaşayan bireylere sağlık profesyonelleri tarafından her geçen gün daha fazla önerilen tedavi edici müdahalelerdir. Dilerseniz probiyotikleri ve hangi sağlık sorunlarında etkili olduğunu anlattığım yazımı “Probiyotikler Nedir ve Ne İçin Kullanılırlar?” buradan okuyabilirsiniz.

Probiyotiklerin sağlık üzerine olumlu etkileri birçok çalışmada gösterilmiştir. Ancak sağlıklı bir diyette probiyotiklerin rolü konusunda kanıta dayalı bilgi ihtiyacı devam etmektedir. Popülerliği artan, sağlık üzerine etkili olduğu söylenen her türlü destek insanların ilgisini çekiyor. Bu nedenle bu yazıyı kaleme almak istedim.

Sağlıklı Bireyler Probiyotik Kullansın mı?

Probiyotiklerin çeşitli hastalık durumlarında yararlı etkileri çeşitli çalışmalarda gösterilmiş olmasında karşın sağlıklı bireylerde kullanımının olumlu etkilerine ilişkin çalışmalar oldukça kısıtlıdır.

Sağlıklı yetişkinlerde probiyotik takviyesi üzerine bilimsel literatürün incelendiği European Journal of Clinical Nutrition’da yayınlanan bir çalışmada (45 orijinal çalışma) sağlıklı yetişkinlerde probiyotik kullanımının bazı yararlı etkileri olabileceğini göstermiştir:

  • Bu etkilerden biri, faydalı bakterilerin sayısının artmasıdır. Sağlıklı yetişkinlerde yararlı ve zararlı bakteriler arasında kötü yaşam tarzı, antibiyotik kullanımı veya yaşlanma gibi nedenlerle dengenin bozulması durumunda probiyotikler dengeyi yeniden sağlamaya yardımcı olabilirler.
  • Probiyotikler ayrıca düzensiz bağırsak hareketleri ve kabızlığın neden olduğu karın rahatsızlığını azaltmaya yardımcı olabilir.
  • Bağırsak dışında, vajina içindeki ve çevresindeki “iyi” bakteri popülasyonunu artırabilir. Bu, idrar yolu enfeksiyonunu ve bakteriyel vajinozu önlemeye yardımcı olabilir.
  • Bağışıklık sistemini güçlendirebileceğine ve soğuk algınlığının görülme sıklığını, süresini ve şiddetini azaltmaya yardımcı olabileceğine dair bazı kanıtlar olmasına karşın ilişkili mekanizma net olarak ortaya konulamamıştır. Probiyotiklerin, solunum yolu enfeksiyonlarıyla savaşan hücrelerin üretimini ve aktivitesini artırarak bağışıklık tepkilerini etkileyebileceği düşünülse de sağlıklı yetişkinlerde bu faydaları sadece üç çalışma göstermiştir. Bu da bağışıklık sistemini güçlendirmek için probiyotik kullanılması önerisini yapmak için yeterli değildir.

Bununla birlikte çalışmada probiyotik takviyelerin sağlıklı yetişkinlerde kolesterolü azaltabileceğine dair çok az kanıt bulunmuştur. Benzer şekilde probiyotiklerin sağlıklı yetişkinlerde glikozu (kan şekeri) ve insülin tepkilerini iyileştirebileceğini gösteren çok az kanıt vardır. Bu nedenle probiyotik kullanmak kalp hastalığı riskini azaltmaz veya tip 2 diyabet geliştirmenizi engellemez.

Bunun yanısıra probiyotikler pek çok olumlu sağlık etkisi bulunan mucize ürünler gibi görünse de ilgili çalışma bu olumlu etkilerin kısa ömürlü olduğunu da göstermiştir. Başka bir deyişle, bu olumlu etkilerin devamlılığı için probiyotik takviyelerini almaya devam etmeniz gerekir. Takviye alımını sonlandırdığınızda, bağırsak bakterileriniz muhtemelen bir ila üç hafta içinde takviye öncesi durumlarına geri dönecektir.

Peki ne yapalım? Diyetisyeniniz ne öneriyor?

Faydalı bakterilerimizi besleyelim!

Dışarıdan sürekli olarak probiyotik takviyesi almak yerine, kendi vücudunuzda hali hazırda yaşayan sağlıklı bakterileri besleyecek bir beslenme tarzını benimseyebiliriz. Böylece uzun süreli kalıcı etkiyi sağlayabiliriz. Diğer yazımda bakterilerin besinlerine prebiyotik dediğimizi anlatmıştım. Prebiyotikler en yoğun olarak meyve ve sebzeler gibi yüksek diyet lifi içeren yiyeceklerde bulunurlar. Diyetinizde meyve ve sebze tüketimini artırarak iyi bakterilerinizi besleyebilirsiniz.

Şunu da söylemek mümkün zayıf bir diyetiniz varsa (çok fazla paket yiyecek yiyorsanız ve yeterince meyve, sebze ve tam tahıllı ürünler tüketmiyorsanız veya çok fazla ve çok sık alkol kullanıyorsanız) ve düzenli egzersiz yapmıyorsanız, yani sağlıksız bir yaşam formunu sürdürüyorsanız probiyotikler sağlığınız için bir miktar olumlu etki sağlayabilir. Ancak bu kalıcı etkinliğin devamlılığı için onları sürekli kullanmanız gerekir. Bu da çok fazla maddi yük getirmekle beraber, tüm sağlık sorunlarınızı çözmez ya da önlemez.

Ancak sağlıklıysanız ve sağlıklı bir yaşam formuna sahipseniz, probiyotik takviyeleri büyük olasılıkla para kaybıdır. Bu noktada, probiyotik takviyeler için harcadığımız parayı daha fazla meyve ve sebze alıp yemek için kullanabiliriz.

Sağlığımızı korumak için alabileceğimiz en güzel önlem, sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktiviteyi yaşam tarzı olarak benimsemektir.

Çilek tadında sağlıklı günler dilerim.

Uzman Diyetisyen Ece ÇELİK

Kaynaklar ve Okuma Listesi

1.         Khalesi S, Bellissimo N, Vandelanotte C, Williams S, Stanley D, Irwin C. A review of probiotic supplementation in healthy adults: helpful or hype? European journal of clinical nutrition. 2019;73(1):24-37. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29581563/

2.         Aguilar-Toalá J, Garcia-Varela R, Garcia H, Mata-Haro V, González-Córdova A, Vallejo-Cordoba B, et al. Postbiotics: An evolving term within the functional foods field. Trends in Food Science & Technology. 2018;75:105-14.

3.         Sanders M, Merenstein D, Merrifield C, Hutkins R. Probiotics for human use. Nutrition bulletin. 2018;43(3):212-25.

4.         Sharifi-Rad J, Rodrigues CF, Stojanović-Radić Z, Dimitrijević M, Aleksić A, Neffe-Skocińska K, et al. Probiotics: Versatile bioactive components in promoting human health. Medicina. 2020;56(9):433.

5.         Taibi A, Comelli EM. Practical approaches to probiotics use. Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism. 2014;39(8):980-6.

6.         Morelli L, Capurso L. FAO/WHO guidelines on probiotics: 10 years later. Journal of clinical gastroenterology. 2012;46:S1-S2.

7.         Raina SK. State of the globe: Probiotics: The “good bacteria” may help healthy people but can these be recommended formally? Journal of Global Infectious Diseases. 2020;12(3):117.

8.         Kerry RG, Patra JK, Gouda S, Park Y, Shin H-S, Das G. Benefaction of probiotics for human health: A review. Journal of food and drug analysis. 2018;26(3):927-39.

Please follow and like us:

Yorum Yapın

error

Enjoy this blog? Please spread the word :)

error: İçerikler korunmaktadır.