Bariatrik Cerrahi Hastalarında Beslenme Tutum ve Davranışı Ölçeği’nin Uygulanmasına İlişkin Bilgilendirme
İlgili ölçeğin maddeleri, ekte sunulan makalede sarı renk ile işaretlenmiş olarak belirtilmiştir. Araştırmacılar, söz konusu ölçeği kendi çalışmalarında kullanma hakkına sahip olup, kullanım durumunda ilgili makaleye atıf verilmesi gerekmektedir.
Ölçeğin yapısı gereği, hedef popülasyonu bariatrik cerrahi öncesindeki hastalar oluşturmaktadır. Bununla birlikte, cerrahi müdahaleyi takip eden ilk hafta içerisindeki erken dönem hastalara da uygulanabilme imkânı bulunmaktadır. Ölçeğe ve elde edilen bulgulara ilişkin detaylı verilere, Ulusal Tez Merkezi’nde açık erişim olarak sunulan tez çalışması üzerinden erişilebileceği gibi, ölçeğin kendisine https://toad.halileksi.net/olcek/bariatrik-cerrahi-tutum-olcegi/ adresinden ulaşılabilmektedir.
Ölçek maddeleri, bariatrik cerrahi sonrası kısa ve uzun dönem beslenme yaklaşımlarını sorgulayacak şekilde yapılandırılmıştır. Bu bağlamda kısa dönem, ameliyat sonrasında hastanın katı bir diyet rejimine tabi olduğu ilk evreyi ifade etmektedir. Uzun dönem ise, cerrahinin üzerinden belirli bir süre geçtikten sonra hastanın standart diyet tüketimine döndüğü dönemi kapsamaktadır. Ölçeğe eklenen bazı maddeler, hastaların ameliyat sonrası özellikle birinci yılın sonunda veya daha sıklıkla ikinci yılın ardından başlayan kilo alım sürecindeki tutumlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Bu maddelerle, hastaların daha fazla miktarda ve çeşitte besin tüketebilir hale geldikleri dönemde diyet kurallarına uyum gösterip göstermeyecekleri araştırılmaktadır.
Konuyla ilgili herhangi bir sorunuz olması durumunda iletişime geçmekten çekinmeyiniz.
Bariatrik Cerrahi Hastalarında Beslenme Tutum ve Davranışı Ölçeği
⚠️ Not: Sarı renk ile işaretli maddeler (1, 2, 3, 4, 8, 9, 10, 16, 17, 18)
negatif ifade içerdiğinden tersine puanlanacaktır (5’ten 1’e doğru).
| Konu Başlığı |
Madde No |
Madde İçeriği |
| Vücut ağırlığı – diyet ve egzersiz ilişkisi | 1 | Nasıl beslenirsem besleneyim normal vücut ağırlığındaysam sağlıklıyımdır. |
| 2 | Normal vücut ağırlığındaysam egzersiz yapmama gerek yok. |
| 3 | İstediğim vücut ağırlığına sahip olsam nasıl beslendiğimin bir önemi olmazdı. |
| 4 | Hedeflediğim vücut ağırlığına ulaştıktan sonra yediğime içtiğime dikkat etmeme gerek yok. |
| Ameliyattan ağırlık kaybı beklentisi | 5 | Ameliyattan sonra kendimi iyi hissedecek kadar kilo verebileceğimi düşünüyorum. |
| 6 | Ameliyattan sonra hedeflediğim kiloya ulaşabileceğimi düşünüyorum. |
| 7 | Ameliyattan sonra tekrar kilo almayacağımı düşünüyorum. |
| Ameliyat-diyet-egzersiz ilişkisi | 8 | Ameliyat egzersiz yapmadan kilo vermemi sağlar. |
| 9 | Ameliyat diyet yapmadan kilo vermemi sağlar. |
| 10 | Ameliyattan sonra bir diyet planına uymazsam ameliyat öncesi kiloma geri dönerim. |
| Ameliyat sonrası önerilere kısa süreli uyum | 11 | Ameliyattan sonra bana önerilen diyet programına uyabileceğimi düşünüyorum. |
| 12 | Ameliyattan sonra bana önerilen egzersiz programına uyabileceğimi düşünüyorum. |
| 13 | Ameliyattan sonra ana öğünlerimi atlamayacağımı düşünüyorum. |
| 14 | Ameliyattan sonra yeterli miktarda sıvı tüketebileceğimi düşünüyorum. |
| 15 | Ameliyattan sonra ara öğünlerimi atlamayacağımı düşünüyorum. |
| Ameliyat sonrası önerilere uzun süreli uyum | 16 | Ameliyattan sonra kısıtlamalar kalktığında istediğim miktarda yiyeceği yiyebilirim. |
| 17 | Ameliyattan sonra kısıtlamalar kalktığında istediğim türdeki yiyeceği yiyebilirim. |
| 18 | Ameliyattan sonra kilomu korumak için bir diyet programına sadık kalmam gerektiğini düşünüyorum. |
📊 Ölçeğin Puanlanması ve Değerlendirilmesi
Ölçeğin puanlandırılmasında; ölçek genel toplam ve alt boyutları için 100’e dönüştürme işlemi uygulanmıştır. Alt boyutların ve 18 maddenin puanı toplanarak elde edilen ham puan madde sayısına bölünür, elde edilen değerden “1” çıkarılır ve 25 ile çarpılarak 0-100 arasında ölçek puanı elde edilir.
[(Toplam ham puan / Madde sayısı) – 1] x 25
Alt boyut puanları: Puan ortalamasının yükselmesi (100’e yaklaşması) olumlu tutum, azalması (0’a doğru) olumsuz tutum olarak değerlendirilir.
⭐ Ters puanlanan maddeler: 1, 2, 3, 4, 8, 9, 10, 16, 17, 18 (sarı ile işaretlidir)
Yeniden Numaralandırılmış Puanlama Tablosu (5’li Likert)
| Soru No | Kesinlikle Katılmıyorum (1) | Katılmıyorum (2) | Kararsızım / Kısmen (3) | Katılıyorum (4) | Kesinlikle Katılıyorum (5) |
|---|
| 1 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 |
| 2 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 |
| 3 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 |
| 4 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 |
| 5 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 7 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 8 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 |
| 9 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 |
| 10 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 |
| 11 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 12 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 13 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 14 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 15 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 16 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 |
| 17 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 |
| 18 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 |
1 = Kesinlikle katılmıyorum, 2 = Katılmıyorum, 3 = Kararsızım/Kısmen, 4 = Katılıyorum, 5 = Kesinlikle katılıyorum.
📚 Kaynak Gösterimi (Atıf Formatları)
Ölçeğin geliştirildiği orijinal makaleye ait MLA, APA ve ISO 690 atıf örnekleri:
📝 MLA 9
Çelik, Ece, et al. “Bariatrik cerrahi hastalarında beslenme ve davranış tutumu ölçeği.” Beslenme ve Diyet Dergisi, vol. 45, no. 2, 2017, ss. 107-115.
📝 APA 7
Çelik, E., Karabulut, E., & Bilgiç, P. (2017). Bariatrik cerrahi hastalarında beslenme ve davranış tutumu ölçeği. Beslenme ve Diyet Dergisi, 45(2), 107-115.
📝 ISO 690
ÇELİK, Ece; KARABULUT, Erdem; BİLGİÇ, Pelin. Bariatrik cerrahi hastalarında beslenme ve davranış tutumu ölçeği. Beslenme ve Diyet Dergisi, 2017, 45.2, s. 107-115.
📎 BibTeX / EndNote / RefMan / RefWorks:
@article{celik2017bariatrik,
author = {Çelik, Ece and Karabulut, Erdem and Bilgiç, Pelin},
title = {Bariatrik cerrahi hastalarında beslenme ve davranış tutumu ölçeği},
journal = {Beslenme ve Diyet Dergisi},
year = {2017},
volume = {45},
number = {2},
pages = {107–115}
}
🔗 Ölçeğe ve Kaynaklara Erişim Linkleri
